دیوان عدالت اداری و پاسداری از قانون اساسی

دیوان عدالت اداری و پاسداری از قانون اساسی

نویسندگان

دکتر محمد امامی

استاد تمام حقوق عمومی دانشگاه شیراز

حمید شاکری

دانشجوی دکتری حقوق عمومی و مدرس دانشگاه پیام نور شیراز

چکیده

پاسداری از قانون اساسي يكي از دستاوردهاي بزرگ حقوق عمومي در قرن اخیر به شمار مي رود. در حقیقت، ارزش و اعتبار قانون اساسي هنگامي حفظ مي شود كه تمامي عناصر نظام حقوقي هماهنگ با آن عمل كنند و صيانت از قانون اساسي وجه غالب در اين نظام باشد. از اين منظر، بين صيانت از قانون اساسي در قوانين عادي و مقررات اجرايي نمي توان تمايزي قائل شد، زيرا هريك بخشي از نظام حقوقي به شمار مي روند. از اين رو نظارت بر فقدان تعارض مقررات اجرايي با قانون اساسي امري غير منطقي نيست. در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران چنين نظارتي به گونه اي صريح پيش بيني نشده است اما قانونگذار اساسی در اصل 173 حق مردم را در شکایت و اعتراض به مامورین و آیین نامه های دولتی و نهایتاً حقوق آنها به رسمیت شناخته و مرجع رسیدگی به آن را دیوان عدالت اداری معرفی نموده است. دیوان عدالت اداری در همین راستا در برخی از آرای خود ضمن استناد و تاکید بر اصول قانون اساسی نسبت به ابطال تصمیمات اداری مغایر با آن اصول مبادرت نموده است. بررسی آرای دیوان در این زمینه می تواند ضمن تحکیم جایگاه دیوان در دفاع از حقوق آزادی های اساسی افراد، آگاهی هرجه بیشتر شهروندان از حقوق اساسی خود و مراجعه به دیوان را موجب شود.

نویسنده می کوشد تا با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع معتبر کتابخانه ای، ضمن بررسی الگوهای دادرسی اساسی، به بررسی چگونگی پاسداری قانون اساسی در مقابل قوانین و مقررات در ایران بپردازد.

** چاپ شده در مجموعه مقالات همایش ملی «قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، سه سال پس از اجرا» در دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری.

مقالات و یادداشت هایی از حمید شاکری ...